ชุมชนคนจีนที่เข้ามาตั้งรกรากทำการค้าขายในสยามมีประวัติศาสตร์ย้อนไปได้กว่า 200 ปีตั้งแต่เริ่มก่อตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ ก่อร่างสร้างตัวจนกลายเป็นชุมชนใหญ่ที่มีความสำคัญในด้านการค้าขาย ประกอบไปด้วยย่านการค้าต่างๆที่คุ้นเคย เช่น เยาวราช สำเพ็ง เวิ้งนครเกษม พลับพลาไชย เป็นแหล่งที่สามารถเลือกซื้อสินค้าได้จนพอใจจากร้านค้าที่อยู่รวมกันเป็นกลุ่มจำนวนมาก ในแต่ละแห่งจะเป็นที่รู้จักกันว่าหากต้องการสินค้าชนิดไหนต้องไปที่ใด เช่น ร้านทองเยาวราช เครื่องดนตรีเวิ้ง อุปกรณ์ถ่ายภาพพลับพลาไชย

 


โมเดลจำลองแสดงให้เห็นวิถีชีวิตชุมชนชาวจีนในอดีต บริเวณหน้าวัดมังกร
จากศูนย์ประวัติศาสตร์เยาวราช วัดไตรมิตร
 

ปัจจุบันแม้จะมีการเปลี่ยนแปลงความนิยมในสินค้าต่างๆไปแล้ว แต่ย่านการค้าเหล่านี้จำนวนมากก็ยังเป็นแหล่งค้าขายสินค้าที่สำคัญหลายๆอย่าง ซึ่งมีความเกี่ยวโยงกันเป็นเครือข่าย เป็นอุตสาหกรรมใหญ่ที่มีความเชื่อมโยงเกื้อกูลกันทั้งในด้านเศรษฐกิจ และสังคมวัฒนธรรม การหายไปของร้านหนึ่งในชุมชน อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินชีวิตในย่านนั้นจนถึงเลือนหายไปจากสังคม

เกาะรัตนโกสินทร์ซึ่งกินพื้นที่ส่วนใหญ่ของใจกลางกรุงเทพฯ นับตั้งแต่บริเวณพระบรมมหาราชวังเป็นต้นมา ได้ถูกแบ่งพื้นที่ออกเป็นทั้งส่วนของการอนุรักษ์  ที่อยู่อาศัย ส่วนเศรษฐกิจ  จากแผนแม่บทการพัฒนาได้ส่งผลให้เกิดการปรับปรุงพื้นที่หลายแห่งให้มีความสวยงาม เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว ซึ่งประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมนั้นอาจถูกมองว่าเป็นเพียงมูลค่าเพิ่ม แต่วิถีชีวิตของผู้คนเหล่านี้ล้วนมีคุณค่าในฐานะเป็นรากฐานของความเจริญปัจจุบัน ที่ทำให้ตึกรามบ้านช่องที่เก่าแก่ วัดวาอาราม และตลาดที่พลุกพล่านนั้นเต็มไปด้วยความรู้สึกที่มีชีวิตชีวา

รถไฟฟ้าใต้ดินเกิดขึ้นเพื่อแก้ปัญหาการจราจรซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญของการพัฒนาเศรษฐกิจ การมาของรถไฟฟ้าใต้ดินได้ทำให้เกิดข้อยกเว้นในการพัฒนาพื้นที่แถบเส้นทางที่ผ่าน ชุมชนเก่าหลายแห่งซึ่งเป็นอยู่ในพื้นที่อนุรักษ์ได้รับผลกระทบตั้งแต่การถูกเวนคืน การไม่ต่อสัญญาเช่าซึ่งในที่สุดก็จะเป็นการให้ออกจากพื้นที่ไป

 


  พื้นที่บางส่วนของชุมชนเจริญไชยถูกเวนคืนเพื่อใช้เป็นพื้นที่ก่อสร้างสถานี ทำให้ร้านขายสินค้าประเพณีสำหรับงานแต่งเกือบทั้งหมดต้องย้ายออกไป เหลือเพียง 2-3 ร้าน ทำให้การเป็นแหล่งสินค้าชนิดนี้กลายเป็นอดีตไปแล้ว
 

ชุมชนเจริญไชยแหล่งการค้ากระดาษไหว้เจ้า สินค้าประเพณีและความเชื่อชาวจีน อาหารอร่อยนานาชนิด เป็นย่านประวัติศาสตร์ ที่มีทั้งสิ่งก่อสร้างเก่าแก่และวิถีชีวิตผู้คน ก็ถูกผลกระทบนี้เช่นกัน ชาวชุมชนได้มีการรวมกลุ่มกันเพื่อสื่อสารความเข้าใจให้กับบุคคลภายนอก ทั้งผ่านทางสื่อมวลชน สื่อออนไลน์ และการจัดทำพิพิธภัณฑ์ เพื่อป้องกันวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนไม่ให้สูญสลายไปจากการเข้ามาของการพัฒนา

 


  ชุมชนเจริญไชยล้อมรอบด้วยวัดและศาลเจ้าสำคัญหลายแห่ง จึงมีร้านขายสินค้าประเพณีและความเชื่อของชาวจีนจำนวนมาก เป็นย่านขายกระดาษไหว้เจ้าที่เก่าแก่และใหญ่ที่สุด
 

สินค้ากระดาษไหว้เจ้า
 

แวะชิมเมนูอร่อย ข้าวเหนียวยัดไส้ และอีกหลายเมนูในย่านนี้
จากภาพเดินตรงออกไปจะเป็นพลับพลาไชย
 

น้ำใบบัวบกเข้มข้นหวานอร่อยเย็นชื่นใจ ไม่เหมือนกับที่ขายกันทั่วไป
 

ภายในตรอกเล็กๆ ของซอยเจริญกรุง 23 เดินเข้ามาผ่านบะหมี่จับกัง เลี้ยวซ้ายเล็กน้อยก็จะพบกับ บ้านเลขที่ 32 ที่ตั้งของ "บ้านเก่า เล่าเรื่อง" พิพิธภัณฑ์เล็กๆที่เกิดขึ้นจากความต้องการของคนในชุมชน ซึ่งต้องการให้ความรู้ วัฒนธรรมประเพณี วิถีชีวิต ของชาวไทยเชื้อสายจีนย่านนี้ ถูกบันทึกเพื่อเป็นหลักฐานยืนยันในการมีอยู่และคุณค่าที่สามารถสัมผัสได้จริง บ้านนี้แต่เดิมเป็นที่อาศัยของครอบครัวคณะงิ้ว ภายในพิพิธภัณฑ์เล็กๆนี้จึงถูกจัดวางให้เหมือนกับได้ไปสัมผัสกับวิถีชีวิตของผู้ที่อาศัยแต่เก่าก่อน

 


  ทางเข้าพิพิธภัณฑ์ชุมชนเจริญไชย "บ้านเก่า เล่าเรื่อง" มีรายการโทรทัศน์มาถ่ายทำหลายรายการ เช่น หลงกรุง ทางช่อง ThaiPBS
 

 ชั้นล่างมีของที่ระลึกจำหน่าย ส่วนของนิทรรศการหลักอยู่ที่ชั้น 2 และ 3
 

ภายในเป็นสถาปัตยกรรมโบราณสมัยรัชกาลที่ 5
 
พี่เล็กกำลังบรรยายเกี่ยวกับความเป็นมาและรายละเอียดของพิพิธภัณฑ์ให้คณะผู้เยี่ยมชม
ด้านซ้ายเป็นการจัดแสดงพิธีการแต่งงานแบบจีน
 

  ภาพถ่ายเก่าที่รวบรวมบอกเล่าเรื่องราวในอดีต
 

  ชั้นที่ 3 เกิดจากการต่อเติมชั้นที่ 2 เพื่อขยายการใช้สอย แสดงให้เห็นถึงความแออัดและความต้องการใช้พื้นที่ของเจ้าบ้านเก่าซึ่งเป็นคณะงิ้ว ถูกจัดวางเพื่อให้เห็นสภาพความเป็นอยู่แต่เดิม
 

บ้านเก่าเล่าเรื่องบนหน้าหนังสือพิมพ์
 

พิพิธภัณฑ์ชุมชนแห่งนี้ อาจจะมีเวลาไม่ถึง 5 ปี ที่จะได้มีโอกาสเข้าชมบรรยากาศและเรื่องราวประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจเนื่องจากระยะของสัญญาอนุญาตใช้สถานที่จะหมดเมื่อใดก็แล้วแต่เจ้าของพื้นที่จะแจ้ง ในช่วงนี้เป็นช่วงก่อนเทศกาลไหว้พระจันทร์ซึ่งเต็มไปด้วยบรรยากาศคึกคักของร้านที่ขายของไหว้ที่หลากหลาย เพื่อต้อนรับชาวไทยเชื้อสายจีนที่มาจับจ่ายซื้อของ นอกจากนั้นยังสามารถเดินดูวิถีชีวิตของชุมชนชาวไทยเชื้อสายจีน หาของกินอร่อยๆหลากหลายเมนู และถ้าชอบเดินดูสถาปัตยกรรมเก่าๆ ที่ตั้งของพิพิธภัณฑ์ยังเป็นอาคารเก่าที่มีอายุกว่าร้อยปี ดังนั้นหากมีโอกาสก็รีบไปเยือนกันได้ที่ "บ้านเก่าเล่าเรื่อง" ชุมชนเจริญไชย  ตรอกเจริญไชย 1 (เจริญกรุง 23) ตรงข้ามสถานที่ก่อสร้างสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินวัดมังกร หรือจะมาที่วัดมังกรแล้วเดินต่อมาอีกเล็กน้อยก็ได้

หน้าเพจของบ้านเก่าเล่าเรื่อง
www.facebook.com/charoenchaichinatown

ติดตามภาพถ่ายจากพิพิธภัณฑ์และนิทรรศการที่น่าสนใจ
www.facebook.com/MuseumAndExhibition

* ในวันพฤหัสบดีที่ 19 ก.ย. 56 ตั้งแต่เวลา 17.00 น. ก็จะมีการจัดงานเสวนาและไหว้พระจันทร์ในชุมชนด้วย ใครที่สนใจสามารถไปเที่ยวชมร่วมงานได้

 


ปิดท้ายด้วยสัตว์เลี้ยงที่เห็นได้ทั่วไปในบริเวณชุมชน
 

seefool View my profile